हमास र इजरायलबीच सम्झौता त भयो तर युद्ध अन्त्य होला?

इजिप्टमा लामो वार्तापछि इजरायल र हमास युद्धविराम र बन्धक/कैदी रिहा गर्न सहमत भएका छन्।

जसले गाजामा दुई वर्षदेखि  जारी युद्ध अन्त्यको नजिक पुर्‍याएको छ।  

यो द्वन्द्वको सन्दर्भमा महत्त्वपूर्ण प्रगति भए पनि युद्ध समाप्त हुने कुनै ग्यारेन्टी छैन।

अमेरिकाका राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको हस्तक्षेपले गाजामा युद्धविराम र शान्तितर्फको यो प्रगतिमा प्रमुख भूमिका खेलेको छ।

ट्रम्पले हमासलाई मात्र नभई इजरायललाई पनि दबाब दिइरहेका छन्। उनी युद्ध रोक्न मात्र होइन, यसबापत नोबेल शान्ति पुरस्कार पनि प्राप्त गर्न चाहन्छन्।

दबाबमा नेतन्याहु

आजसम्म इजरायलको कारबाहीमा १८ हजार बालबालिकासहित ६७ हजार प्यालेस्टिनी मारिइसकेका छन्। यो युद्धले गाजाको धेरैजसो भाग ध्वस्त पारेको छ भने विनाशकारी मानवीय संकट सिर्जना गरेको छ।

बिहीबार (अक्टोबर ९) भएको सम्झौताका विषयमा गत हप्ता अमेरिकामा सहमति भएको थियो। इजरायलका प्रधानमन्त्री नेतन्याहु ह्वाइट हाउसमा आयोजित एक कार्यक्रममा राष्ट्रपति ट्रम्पसँग सहभागी भएका थिए। 

नेतन्याहुलाई विगतका शान्ति प्रयास कमजोर बनाएको आरोप लगाइएको छ। रिपोर्टहरूका अनुसार यसपटक राष्ट्रपति ट्रम्प नेतन्याहुसँग असन्तुष्ट थिए र उनको धैर्य टुटेको थियो।

इजरायलमा अमेरिकाको उल्लेखनीय प्रभाव छ, यो देखेर इजरायली प्रधानमन्त्रीसँग शान्ति प्रक्रियामा सामेल हुनुबाहेक विकल्प थिएन। 

हमास पनि राष्ट्रपति ट्रम्पको ‘ध्वस्त पारिदिने’ धम्कीको ठूलो दबाबमा छ। अरब र अन्य मुस्लिम देशले राष्ट्रपति ट्रम्पको योजनालाई अनुमोदन गरेका छन् र इजिप्ट, कतार र टर्कीले पनि वार्तामा बलियो भूमिका खेलेका छन्।

यो नयाँ सम्झौताको विवरण अझै जारी गरिएको छैन, तर यसमा सबै बन्धकको रिहाइ समावेश छ, जसमध्ये २० जना जीवित रहेको विश्वास गरिन्छ।

सम्भवतः आगामी आइतबारसम्म सबै जीवित बन्धकलाई एकसाथ रिहा गरिनेछ भने २८ मृतकको शव चरणबद्ध रूपमा फिर्ता गरिनेछ।

सम्झौताअन्तर्गत इजरायली जेलमा रहेका सयौँ प्यालेस्टिनी रिहा गरिनेछ, इजरायली सेना गाजाका निश्चित क्षेत्रबाट फिर्ता हुनेछन् र गाजामा मानवीय सहायता बढाइनेछ।

राष्ट्रपति ट्रम्पले शान्तिका लागि नोबेल शान्ति पुरस्कार प्राप्त गर्ने आफ्नो इच्छा खुला रूपमा व्यक्त गरेका छन्। यसको घोषणा शुक्रबार गरिनेछ।

आफ्नो परम्परागत शैलीमा ट्रम्पले सामाजिक सञ्जालमा यो घटनालाई ‘ऐतिहासिक र अभूतपूर्व’ भन्दै ‘स्थायी शान्तितर्फको पहिलो कदम’ उल्लेख गरेका छन्। 

यो निस्सन्देह एक महत्वपूर्ण क्षण हो, तर मुख्य बुँदाहरूमा धेरै काम गर्न बाँकी रहेकाले गाजा शान्ति सम्झौता कार्यान्वयन हुनेछ भनेर निश्चितताका साथ भन्न सकिँदैन।

यसमा हमासलाई नि:शस्त्रीकरण गर्ने, इजरायली सेना फिर्ताका लागि सीमा निर्धारण गर्ने र गाजामा कसले शासन गर्ने भन्ने निर्णय समावेश छन्।

गाजामा प्यालेस्टिनीहरूले मध्यरातमा हमास-इजरायल सम्झौताको उत्सव मनाए र आफ्नो पीडा अन्त्य हुने आशा व्यक्त गरे। यसैबीच उता इजरायलको राजधानी तेल अभिभमा पनि बन्धक रिहा हुने खबरले मानिसहरू खुसीका साथ भेला भए। 

हमासलाई थाहा छ- बन्धकहरूलाई रिहा गर्नाले वार्तामा आफ्नो स्थिति कमजोर हुनेछ। त्यसैले उसले इजरायलबाट बन्धकहरूको रिहापछि फेरि लडाइँ सुरु नगर्ने ग्यारेन्टी माग गरेको छ।

शंका गरिनुमा धेरै कारण छन्। मार्चमा इजरायलले युद्धविराम भंग गर्दै घातक हवाई हमला गरेको थियो।अर्कातर्फ इजरायली जनता पनि युद्धबाट दिक्क भएका छन्। सर्वेक्षणअनुसार, धेरैजसो इजरायली युद्धको अन्त्य चाहन्छन्।

तर प्रधानमन्त्री नेतन्याहु अझै राजनीतिक समस्याको सामना गरिरहेका छन्। उनको सरकारलाई अति-राष्ट्रवादीहरूले समर्थन गरेका छन्, जसले सम्झौता भएमा गठबन्धन छाड्ने धम्की दिएका छन्। यही कारण नेतन्याहु युद्ध लम्ब्याउन बाध्य छन्।

नेतन्याहुले हमासविरुद्ध ‘पूर्ण विजय’को वाचा गरेका छन्। उनी एउटा यस्तो सम्झौता चाहन्छन्, जसबाट सबै कुरा हासिल गरियो भन्न सकियोस्। 

नेतन्याहुले उक्त घोषणालाई ‘इजरायलका लागि राष्ट्रिय, नैतिक र कूटनीतिक विजय’ भने तर युद्ध समाप्त भयो भन्न सकेका छैनन्। बीबीसी हिन्दी