जनार्दनलाई धोका दिएको होइन, पार्टी एकताको पक्षमा उभिएको मात्र हुँ : शिवकुमार मण्डल (अन्तर्वार्ता)

जनार्दन कमरेडसँग संवाद टुट्यो, वा मुद्दा सकियो, वा उहाँले उठाएको एजेन्डा अप्रासंगिक भयो भन्ने अर्थ कदापि राख्दैन। भविष्यमा परिस्थितिले फेरि व्यापक एकता वा पुनःसंयोजनका सम्भावनाहरू खुलै छन्।

तपाईंहरू शक्तिको पछि लाग्नु भएको हो?
यदि शक्ति, पद वा अवसर नै मेरो प्राथमिकता भएको भए जनयुद्धदेखि नै माओवादी आन्दोलनमा किन लाग्थेँ? जनयुद्धको समयमा न सत्ता थियो, न मन्त्री–सांसद बन्ने आशा थियो, न कुनै राज्यसत्ता नजिक थिएँ। त्यो बेला माओवादीमा लाग्दा राजनीतिक जोखिम, दमन र अनिश्चितता मात्र थियो। आज पनि म पार्टीभित्र रहेर, नेतृत्वकै बीचमा बसेर, आवश्यक प्रश्नहरू उठाउने पक्षमा छु। छुट्टै संघर्षबाट या मूल धारभन्दा बाहिर बसेर होइन, मूल धारमा नै बसेर हामीले हाम्रा फरक विधार र फरक धारणालाई प्रमाणित गरेर जानुपर्छ भन्ने लागेको छ। 

त्यसो भए अब पार्टीभित्र अन्तरसंघर्षलाई निरन्तरता दिन फेरि फरक धार चलाउनु हुन्छ?
राजनीतिमा अन्तरसंघर्ष स्वाभाविक प्रक्रिया हो। एक समस्याको समाधान अर्को समस्याको जन्म हो। इतिहासभरि कम्युनिस्ट आन्दोलन यही पद्धतिमा अघि बढेको छ। हिजो वैद्य–प्रचण्ड विवादले एउटा बहस जन्मायो। पछि अर्को वैचारिक मतभेदले नयाँ विमर्श ल्यायो, आज फेरि नयाँ द्वन्द्वहरू देखा परिरहेका छन्।

अन्तरसंघर्षको उद्देश्य विनाश होइन। संरचनात्मक सुधार, वैचारिक स्पष्टता र राजनीतिक दिशानिर्देशन हो। हामीले लिने नयाँ विचार र सिद्धान्त भनेको अन्तत पार्टी बनाउन बलियो बनाउनकै लागि हो। 

अहिले भएको कम्युनिस्ट पार्टीहरूको एकताले देशको स्थिरता, शान्ति, विकास र ‘शक्तिशाली कम्युनिस्ट ध्रुव’ निर्माण गर्ने आधार दिन्छ?
एकता प्रक्रिया भर्खर सम्पन्न भएको छ। केही संरचना, केही संगठनात्मक संयोजन अझै प्रक्रियामै छन्। 

अब महत्त्वपूर्ण कुरा के हो भने, एकीकृत नेतृत्वले ल्याउने कार्यक्रम, समाजवादको मार्गचित्र कस्तो बन्छ, संगठन सुदृढीकरण कसरी हुन्छ, संरचनाहरू कसरी व्यवस्थित हुन्छन्। यसले नै एकताको वास्तविक परिणाम निर्धारण गर्छ। 

अहिले सबै कुरा निश्चित भइसकेको छैन। छलफलमै रहेका र निचोडमा नपुगेको अवस्थामा अदूरदर्शी निष्कर्ष निकाल्नु हुँदैन। हामीले पनि उठाउने, सुधार खोज्ने र वैचारिक बहस राख्ने ठाउँ प्रशस्त छ। 

एकीकरणपछि तपाईंहरूले ‘माओवाद’ छोड्नुभयो। तपाईंले यसलाई कसरी लिनुभएको छ?
यो प्रश्न गम्भीर छ र धेरै माओवादी कार्यकर्ताका मनमा यो विषय छ। अझ भन्ने हो भने धेरै माओवादी कार्यकर्ताको मनमा यसले चोट दिइरहेको छ। हाम्रो आन्दोलन, माओवाद, जनयुद्ध, नेपाली क्रान्तिको मौलिकता, प्रचण्डपथ यी आधारहरूमा खडा भएको हो। यी सिद्धान्तहरू मात्रै होइनन्। यी त हाम्रो इतिहास, आन्दोलन, त्याग, बलिदान र हजारौँ सहिदहरूको रगत हो।

अहिले राजनीतिक परिस्थिति, अन्तर्राष्ट्रिय शक्ति सन्तुलन, आन्तरिक द्वन्द्व र संरचनागत समस्याका कारण केही वैचारिक लचिलोपन देखिएको छ।

तर प्रश्न सिद्धान्त परित्याग हो कि परिस्थिति–अनुसारको समायोजन भन्ने हो। यो बहस अधुरो छ र यसको उत्तर पार्टी अध्यक्षसँग गहिरोसँग मागिनुपर्छ।

मेरो अडान स्पष्ट छः माओको योगदान, प्रचण्डपथको ऐतिहासिक भूमिका, नेपाली क्रान्तिको वैचारिक विकास यी सबैलाई कुनै न कुनै रुपमा दस्ताबेजीकरण गर्नैपर्छ। इतिहासलाई मेटेर अघि बढ्ने परम्परा माओवादीको होइन।

तपाईंहरूले उठाएको फरक विचार अब मूलधारमा नै विलय भयो भन्ने बुझ्दा भयो होइन?
हामी आज पनि पार्टीभित्र सुधार, पारदर्शिता, वैचारिक स्पष्टता, जनताको मुद्दा, संगठन सुदृढीकरणजस्ता विषयमा दृढ छौँ। एकता प्रक्रियामा उभिनुको अर्थ सिद्धान्त छोड्नु होइन। हामीले उठाएका मुद्दा भोलिका नीतिगत बैठकमा फेरि उठ्नेछन्। 

आज हामीले जनार्दनसँग विचारमा सँगै भए पनि पार्टीभित्रको एकता र मूल मर्मलाई छाड्न नसकेको त हो। भोलि फेरि सँगै हिँड्ने कुरामा दुईमत छैन। राजनीतिमा ‘अन्तिम विभाजन’ भन्ने हुँदैन। स्थिति सही बनेमा साझा लक्ष्यका नाममा पुनः एकता सम्भव छ।