युनिकोड
हिजो सोमबार फिल्म ‘लालीबजार’ को प्रदर्शन रोक्न माग गर्दै उच्च अदालत, पाटनमा रिट दायर भएको छ। त्यसैबीच, सोमबार बेलुकानै निर्माण टिम षट्कोण आर्ट्सले आकस्मित पत्रकार सम्मेलन गरेको थियो।
जहाँ ‘लालीबजार’ लाई बादी समुदायले आफ्नो कथा देखाएको भन्दै प्रशंसा गरेका छन्। फिल्मको मुख्य कथा आमा र छोरीको रहेको रहेकाले पनि बादी समुदायको भावनामा ठेस पुग्ने वा अपमान हुने कुनै पनि विषय वा प्रसंग फिल्ममा नरहेको देवीसरा वादीले सुनाइन्। साथै सरादेवीले आफ्नो संस्थाका महिलालाई फिल्म देखाउने बताइन।
फिल्ममार्फत आफ्नो लागि लड्न प्रेरित गर्ने आमाको कथा देख्न पाइने उनको भनाइ छ। यस्तै, बादी समुदायका अभियन्ताको रुपमा परिचित हिक्मत बादीले पनि फिल्म हेरेपछि समुदायको भावनालाई ठेस पुग्ने कुनै आशय 'लालीबजार' मा नरहेको प्रस्ट पारे। उनले भने,‘यो तराईको आमाको कथा हो। हामीलाई आपत्ति लागेको शब्द हटाएपछि फिल्मलाई लिएर आपत्ति मान्नुपर्ने, रोक्नु पर्ने कुनै कारण छैन। हामीले हाम्रो विरुद्ध भएको शोषणको आवाज अब उठाउने बेला आएको छ, हामीले सडकमा उठाईरहेका छौँ। फिल्ममा पनि कलाका मध्यमले हाम्रो विरोधको आवाज सुनिन थालेको छ, यसमा नराम्रो छ भन्ने मलाई लाग्दैन।’
‘हामी फिल्म हेर्ने मनसायले आएका थिएनौं, हामी हाम्रो सरकारसँग गरिएको सम्झौता किन कार्यन्वयन भएन् भनेर सिंहदरबार पुगेका थियौँ । त्यहाँ हाम्रो समुदायको कथामा फिल्म बनेको छ भन्ने थाहा पाएपछि हामीले हेरेका हौँ । हामीले हाम्रो राय पनि दिईसकेका छौँ । यो फिल्म मूलतः आमा र छोरीको कथा हो । शासकले शोसन गरेको आमाले आफ्नो छोरीका लागि लड्ने लडाई हामी सबैका लागि प्रेरणा छ । यो हाम्रो आमाको कथा हो, जसले हाम्रो लागि लडीन्', उनले भनिन् ।
यस्तै, उक्त पत्रकार सम्मेलनमा सहभागी पदम राना बादी, रमेश गन्दर्भ बादी लगायतले पनि फिल्म हेरिसकेको र समुदायलाई आपत्ति हुने कुनै दृश्य र संवाद नरहेको बताए ।
यस्तै, राय र सुझावका आधारमा केन्द्रीय चलचित्र जाँच समितिले ‘लालीबजार' लाई सबैले हेर्न मिल्ने गरी ‘युनिभर्सल' सर्टिफिकेट दिदै पास गरिसकेको छ। ‘लालीबजार’ अघि नै बादी समुदायको कथामा फिल्म ‘पण्डित बाजेको लौरी’ सहित दुई उपन्यासहरु ‘नथिया’, ‘ऐलानी’ प्रदर्शन तथा प्रकाशन भइसकेका छन्।
सेन्सर बोर्डबाट पास भइसकेकाले यो फिल्मले बादी समुदाय लगायत कुनै पनि जात, धर्म, वर्ण, क्षेत्र, सम्प्रदायका मानिसहरुको मान मर्यादा, इज्जत–प्रतिष्ठा र आत्म सम्मानमा आघात पुग्ने, कसैप्रति घृणा, द्वेष वा वैमनस्यता उत्पन्न गर्ने, साम्प्रदायिक दुर्भावना फैलाउने जस्ता कार्य नगरेको सहजै बुझ्न सकिन्छ ।
नेपाल चलचित्र निर्माता संघका अध्यक्ष उदय कुमार ईङ्नामद्वारा मंगलबार जारी विज्ञप्तिमा फिल्म केवल मनोरञ्जनको साधन मात्र नभई विचार र अभिव्यक्तिको स्वतन्त्रताको सशक्त माध्यम भएको उल्लेख गरिएको छ। करोडौँ रुपैयाँको लगानी र सयौँ प्राविधिक तथा कलाकारहरूको वर्षौँको मेहनतबाट निर्माण भएको फिल्मलाई प्रदर्शनको अन्तिम तयारीमा रहँदा अवरोध सिर्जना हुनुले समग्र उद्योगलाई नै सशंकित बनाएको संघको ठहर छ।
राज्यको वैधानिक निकाय 'केन्द्रीय चलचित्र जाँच समिति' ले प्रदर्शनका लागि अनुमति दिइसकेको अवस्थामा अदालतमा रिट दर्ता हुनुले स्वतन्त्र लगानीकर्ता र सर्जकको मनोबल कमजोर पार्ने विज्ञप्तिमा जनाइएको छ।
‘प्रदर्शनको मुखमा आएर फिल्मलाई रोक्ने वा प्रभावित पार्ने मनसायले रिटको प्रक्रिया सुरु हुनुले लगानीकर्ताको आत्मबल कमजोर बनाउने र सिर्जनशीलतालाई कुण्ठित गर्ने जोखिम रहन्छ,’ विज्ञप्तिमा भनिएको छ।
संघले विधिको शासन र न्यायपालिकाप्रति पूर्ण निष्ठा व्यक्त गर्दै सिर्जनामाथिको बन्देज वा अवरोध हुने प्रवृत्तिको अन्त्य हुनुपर्ने माग गरेको छ। फिल्मको मर्म, लगानीको सुरक्षा र अभिव्यक्ति स्वतन्त्रतालाई मध्यनजर गर्दै ‘लालीबजार’ निर्बाध रूपमा प्रदर्शन हुने वातावरण निर्माण गरिदिन संघले अदालत र सम्बन्धित सबै पक्षसँग आग्रह गरेको छ।
यद्धपी, सोमबार अर्को वादी समुदायको तर्फबाट रोशनी नेपालीले रिट दायर गरेकी हुन्। फिल्मको प्रदर्शन मिति आगामी वैशाख १८ गतेलाई तोकिएको छ ।
प्रतिक्रिया